HLA Doku Nedir?
HLA (Human Leukocyte Antigen – İnsan Lökosit Antijeni), vücudumuzun bağışıklık sisteminin temel taşlarından biridir. Bu proteinler, hücrelerimizin yüzeyinde bulunur ve bağışıklık sistemimizin kendi hücrelerimizi yabancı hücrelerden ayırt etmesini sağlar.
HLA Doku Tiplendirmesi Nedir?
HLA doku tiplendirmesi, bir kişinin genetik doku yapısını belirleyen laboratuvar testidir. Bu test özellikle:
- Organ ve doku nakli öncesinde
- Kök hücre nakli planlamalarında
- Bazı hastalıkların tanısında
- Kan akrabalığının belirlenmesinde kullanılır
HLA Doku Testi Nasıl Yapılır?
Test genellikle şu şekilde gerçekleştirilir:
- Kan örneği alımı: Koldan standart kan alma işlemi
- Laboratuvar analizi: DNA bazlı veya serolojik yöntemlerle
- Sonuç değerlendirmesi: Genetik markerların belirlenmesi
HLA Doku Grupları
HLA sistemi karmaşık bir yapıya sahiptir ve başlıca iki sınıfa ayrılır:
- Sınıf I: HLA-A, HLA-B, HLA-C
- Sınıf II: HLA-DR, HLA-DQ, HLA-DP
Her kişi ebeveynlerinden birer set HLA geni alır, bu nedenle kardeşler arasında %25 tam uyum olasılığı vardır.
HLA Doku Uyumu Nasıl Anlaşılır?
Doku uyumu şu şekilde değerlendirilir:
- Tam uyum (6/6 veya 10/10): İdeal durum, özellikle nakillerde
- Kısmi uyum: Bazı antijenlerin eşleşmesi
- Uyumsuzluk: Nakil riskini artırır
Nakil öncesinde verici ve alıcının HLA tipleri karşılaştırılır. Ne kadar çok antijen eşleşirse, nakil başarı oranı o kadar yüksek olur.
HLA Doku Tipi Tayini Neden Önemlidir?
- Organ nakli başarısı: Uyumlu dokular reddedilme riskini azaltır
- Kan kök hücre nakli: Lösemi ve diğer kan hastalıklarında hayati önem taşır
- İlaç reaksiyonları: Bazı ilaçlara karşı hassasiyeti belirler
- Hastalık riski: Bazı otoimmün hastalıklarla HLA tipleri arasında ilişki vardır
HLA Doku Uyumu ve Nakil
Nakil sürecinde:
- Kardeşler arasında en yüksek uyum şansı vardır
- Anne-baba yarı uyumludur
- Akraba olmayan vericilerle tam uyum nadirdir ancak mümkündür
- Kök hücre bankalarında milyonlarca verici kaydı tutulur